انواع سردرد در بارداری و روش درمانی

انواع متداول سردرد در دوران بارداریسردرد تنشی یا استرسی

این عامل شایع‌ترین علت سردرد همراه با سفتی عضلانی و درد خفیف تا متوسط است که می‌تواند ساعت‌ها در پشت گردن و سر تداوم داشته باشد. این نوع از سردرد با اختلالات عصبی و تهوع همراه نیست و معمولاً به استراحت، ماساژ، حرارت یا یخ، داروهای ضدالتهابی و آرام‌بخش‌های ضعیف پاسخ داده و به ندرت به بستری شدن در بیمارستان لازم دارد.
سردرد کلاستر یا خوشه‌ای

حاملگی تأثیری بر شدت این نوع سردرد ندارد. درمان این نوع سردرد در مرحلۀ حاد، شامل اکسیژن ۱۰۰% و تجویز سوماتریپتان است. این عارضه جزء سردردهای نادر اولیه بوده که طی آن درد یک‌طرفه شدید که به‌صورت و چشم‌ها انتشار یافته و ۱۸۰-۱۵ دقیقه به همراه علائم بیقرای به طول می‌انجامد.
ممکن است میگرن در دوران کودکی شروع شود، در دوران نوجوانی به اوج رسیده و با افزایش سن از شدت و دفعات آن کاسته خواهد شد.

سردرد میگرنی

شیوع میگرن در سه ماهۀ اول حاملگی ۲ درصد است که بیشتر آنها در دوران حاملگی بهبود می‌یابند. گاهی اوقات میگرن با «اورا» اولین بار در دوران بارداری ظاهر می‌شود. اورا نوعی اختلال گذرای دیداری، حسی یا حرکتی‌ست که حاکی از شروع سردرد است. زنان بارداری که قبلا دچار علائم میگرن بوده‌اند، ممکن است علائم دیگری داشته باشند. در این‌صورت اگر بیمار علائم عصبی جدیدی داشته باشد، باید مورد معاینه قرار گیرد.
به‌طور کلاسیک، گمان بر این بود که سردرد میگرنی با افزایش خطر برای مادر یا جنین همراه نیست، اما اخیراً این موضوع رد شده است. در تحقیقات نشان داده شده که سردرد در بارداری احتمال پره اکلامپسی، هایپرتنشن بارداری، پره ترم لیبر و سایر اختلالات قلبی عروقی شامل سکته‌های مغزی ایسکمیک را افزایش می‌دهد.
میگرن با افزایش خطر سکتۀ مغزی به میزان ۱۶ برابر، انفاکتوس میوکارد ۵ برابر، بیماری قلبی ۲ برابر، ترومبو آمبولی وریدی ۲ برابر و مسمومیت حاملگی ۲ برابر همراه است. انجمن بین المللی سردرد ۲۰۱۳ میگرن را بر اساس وجود یا عدم وجود اورا و سیر زمانی آن به دو نوع تقسیم کرده است.

انواع میگرنمیگرن شایع یا بدون اورا

سردرد یک‌طرفه ضربان‌دار همراه با تهوع و استفراغ و یا ترس از نور.

میگرن کلاسیک یا همراه اورا

علائم مشابه که قبل از آن نشانه‌های نورولوژیک پیش درآمد مانند لکه‌های بینایی یا توهمات بینایی وجود دارد، یک سوم بیماران را شامل می‌شود. اگر از دارو در هنگام شروع اولین نشانه‌ها استفاده شود، می‌توان از ایجاد سردرد جلوگیری کرد.
سردرد در بارداری یکی از نشانه‌های خطر مسمومیت حاملگی بوده و در کسانی‌ که ورم یا فشار خون بالا دارند، اهمیت زیادی پیدا می‌کند؛ چراکه می‌تواند پیش درآمد تشنج مسمومیت حاملگی باشد.

بنابراین خانم‌های باردار باید در هنگام بروز سردرد شدید و مقاوم به درمان، حتما به پزشک متخصص زنان کرج مراجعه کرده و سابقۀ وجود میگرن را حتما به پزشک معالج اطلاع دهند.

درمان سردرد در بارداری

درمان‌های غیر دارویی میگرن در دوران بارداری مانند تکنیک‌های بیوفیدبک، طب سوزنی و تحریک مغناطیسی ترانس کرانیال محدود هستند.
تجویز داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی مؤثر است و اکثر سردردهای میگرنی به ضد دردهای ساده مانند ایبوپروفن یا استامینوفن و یا میدرین (به ویژه در صورت تجویز زود هنگام) پاسخ می‌دهند.

در بیشتر موارد برای درمان بیماران میگرنی از رژیم‌های چند منظوره استفاده می‌شود.
سر دردهای شدید، با هیدراسیون داخل وریدی و تزریق داروهای ضداستفراغ و اپیوئیدها درمان خواهد شد. در سال‌های گذشته ۲ گرم سولفات منیزیوم داخل وریدی تجویز می‌شد که اخیراً اثر سودمندی در موارد تجویز آن گزارش نشده است.

مشتقات ارگوتامین به دلیل اثر منقبض‌کنندۀ قوی عروقی در بارداری نباید مصرف شود.
تریپتان‌ها، اگونیست‌های گیرنده سروتونین هستند که با انقباض عروق داخل جمجمه سبب برطرف شدن سردرد می‌شوند. این دارو به صورت خوراکی، تزریقی، شیاف رکتال و یا اسپری بینی تجویز می‌شود. بهترین کاربرد آن در همراهی با NSAIDها است.
اگرچه این دارو در بارداری بی خطر به نظر می‌رسد؛ اما طی یک مطالعه روی کودکانی که در معرض تریپتان‌ها در دوره بارداری قرار گرفته بودند، اختلالات عصبی تکاملی شامل مشکلات عملکردی و عاطفی مشاهده شد.
درمان خوراکی پیشگیری‌کننده در زنانی که دچار سردردهای میگرنی مکرر می‌شوند، اندیکاسیون دارد.
آمی تریپتیلین، پروپرانولول و یا متوپرولول در دوران حاملگی بی خطر است.

علائم سردرد در بارداری شامل چیست؟

احتمالا می دانید که سردرد چه علائمی دارد اما لازم است مراقب علائم سردرد در دوران بارداری باشید . این علائم شامل موارد زیر می باشند:
– احساس درد کسل کننده
– درد گاه به گاه ضربان دار در یک یا دو طرف سر

با این حال سردردهای میگرنی می توانند علائم برتری داشته باشند از جمله:
– درد شدید تر
– احساس کوبیدن شدید در سر
– حالت تهوع
– استفراغ
برخی از زنان مبتلا به میگرن حساسیت به نور و صدا را نیز تجربه می کنند و متوجه می شوند که در صورت حرکت یا تغییر موقعیت ، درد بدتر می شود.

چه عواملی باعث بروز سردرد در دوران بارداری می شود؟

مقصر اصلی سردرد در بارداری هورمون های بارداری هستند. اگرچه دلایل زیادی برای سردرد در هر مرحله از بارداری وجود دارد اما این نوع سردرد می تواند محرک های زیادی داشته باشد ، به این معنی که در هر زمان ممکن است بروز کند .
برخی از دلایل رایج سردرد در بارداری شامل موارد زیر می باشد:
هورمون ها

سردرد غالباً نشانه اولیه بارداری است و معمولاً در سه ماهه اول بارداری با افزایش سطح هورمون و افزایش حجم خون شروع می شود.

– مصرف برخی مواد غذایی

برخی از مواد غذایی مانند پنیر ، شکلات ، لبنیات و گوشت‌های فرآوری شده مانند بیکن می تواند باعث سردرد در بارداری شوند . زنانی که در بارداری کافئین کمتری مصرف می‌کنند ممکن است دچار سردردهای ترک شوند.

– احتقان سینوس ها

اگر از گرفتگی سینوس ، آبریزش بینی یا آلرژی رنج می برید باید بدانید که هنگام بارداری مستعدتر هستید و ممکن است این علائم را به همراه سردرد داشته باشید.

– کم آبی بدن

کم آبی بدن که اغلب با حالت تهوع و استفراغ همراه است و می تواند باعث ایجاد سردردهای ضربان دار شود.

– فشار خون بالا

بعد از هفته ۲۰ بارداری سردرد ممکن است در اثر فشار خون بالا باشد . این مسئله ممکن است خطر ابتلا به تعدادی از عوارض بارداری مانند پری اکلامپسی یا زایمان زودرس را افزایش دهد ، بنابراین مهم است که در صورت مشاهده این علامت با پزشک خود مشورت کنید.

دلایل دیگر سردردهای بارداری می تواند شامل موارد زیر باشد :
– خستگی
– تنش
– خستگی چشم
– افزایش گرسنگی
– سطح قند خون پایین
– استرس جسمی یا عاطفی
در مورد اینکه چه زمانی سردردهای بارداری به پایان می‌رسد باید گفت که این مسئله به عواملی بستگی دارد که باعث بروز آنها می شود . اگر علائم و نشانه های بارداری شامل استرس ، خستگی یا افزایش هورمون ها باشد پس از زایمان این دردها تسکین پیدا خواهند کرد.
در صورتی که این دردها همچنان ادامه دار بود باید به پزشک مراجعه کنید تا در مورد گزینه های درمانی تصمیم بگیرد.

شراره شربت خوری مامائی زنان زایمان استان گلستان، گرگان